ÖZ
Amaç
Bu çalışma, genç yetişkinlerde abartılmış sorumluluk tutumu ile düşünce eylem kaynaşması arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır.
Gereç ve Yöntem
Araştırmanın tasarımı ilişkisel tarama modelidir. Araştırmanın örneklemini 263 genç yetişkin oluşturmuş olup araştırmada amaçlı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Düşünce eylem kaynaşması ile sorumluluk tutumu arasındaki ilişki geriye doğru eleme yöntemi kullanılarak çok değişkenli doğrusal regresyon analiziyle incelenmiştir.
Bulgular
Sorumluluk tutumları düzeyindeki 1 birimlik artışın, toplam düşünce eylem kaynaşması, olasılık düşünce eylem kaynaşması ve ahlaki düşünce eylem kaynaşması düzeyini sırasıyla 0,415, 0,194 ve 0,439 birim artırdığı belirlenmiştir (p<0,01). Erkeklerin olasılık düşünce eylem kaynaşması düzeyinin kadınlara kıyasla 0,159 birim daha düşük olduğu saptanmıştır (p<0,01).
Sonuç
Çalışmanın sonuçları, sorumluluk tutumlarının düşünce eylem kaynaşması düzeylerini artırmada önemli bir faktör olduğunu ve cinsiyetin özellikle olasılık düşünce eylem kaynaşması düzeyinde farklılaşmalara yol açtığını göstermektedir. Bu bulgular doğrultusunda, gençlerin katı sorumluluk inançlarını esnetmeye yönelik bilişsel yeniden yapılandırma temelli psikoeğitim programları geliştirilmeli ve uygulanmalıdır. Müdahaleler cinsiyete duyarlı olmalıdır.
Anahtar Kelimeler:
Genç yetişkin, abartılmış sorumluluk tutumu, düşünce eylem kaynaşması
Kaynaklar
1Nan C, Tsai CTL. The relationships between leisure time, perceived stress and subjective well‑being in young and middle‑aged working adults in China. Leisure Sciences. 2025;47:201‑219.
2Hossain M, Jukes MCH. Gender differences in socioemotional skills among adolescents and young adults in Ethiopia, India, Peru and Vietnam. J Dev Stud. 2025;61:21‑39.
3Yorulmaz O, Karancı AN, Baştug B, Kısa C, Goka E. Responsibility, thought‑action fusion, and thought suppression in Turkish patients with obsessive–compulsive disorder. J Clin Psychol. 2008;64:308‑317.
4Salkovskis PM, Wroe AL, Gledhill A, Morrison N, Forrester E, Richards C, Reynolds M, Thorpe S. Responsibility attitudes and interpretations are characteristic of obsessive‑compulsive disorder. Behav Res Ther. 2000;38:347‑372.
5Mantz SC, Abbott MJ. The relationship between responsibility beliefs and symptoms and processes in obsessive‑compulsive disorder: a systematic review. J Obsessive Compulsive Relat Disord. 2017;14:13‑26.
6Pozza A, Dèttore D. Are inflated responsibility beliefs specific to OCD? Meta‑analysis of the relations of responsibility to OCD, anxiety disorders, and depression symptoms. Clin Neuropsychiatry. 2014;11:170‑181.
7Shafran R. Thought‑action fusion in obsessive compulsive disorder. Behav Res Ther. 1996;34:633‑646.
8Rachman S. Obsessions, responsibility and guilt. Behav Res Ther. 1993;31:149‑160.
9Zhu Y, Xu W, Fu Z, Yu M, Xu Q, Wang J, Chasson GS. Thought‑action fusion mediates the relation between inflated responsibility and obsessive‑compulsive symptoms in China: a cross‑sectional structural equation model. J Obsessive Compuls Relat Disord. 2017;12:23‑28.
10Avard S, Garratt‑Reed D. The role of inflated responsibility beliefs in predicting symptoms of generalised anxiety disorder and depression. Australian Journal of Psychology. 2021;73:157‑166.
11Yıldırım İK, Yorulmaz O. Are our thoughts important or actions? A literature review of thought‑action fusion on morality. Turk J Clin Psychiatry. 2021;24:109‑122.
12Altın M, Gençöz T. How does thought‑action fusion relate to responsibility attitudes and thought suppression to aggravate the obsessive‑compulsive symptoms? Behav Cogn Psychother. 2011;39:99‑114.
13Marino TL, Lunt RA, Negy C. Thought‑action fusion: a comprehensive analysis using structural equation modeling. Behav Res Ther. 2008;46:845‑853.
14Smári J, Hólmsteinn E. Intrusive thoughts, responsibility attitudes, thought‑action fusion, and chronic thought suppression in relation to obsessive‑compulsive symptoms. Behav Cogn Psychother. 2001;29:13‑20.
15Yorulmaz O, Yilmaz AE, Gençöz T. Psychometric properties of the thought‑action fusion scale in a Turkish sample. Behav Res Ther. 2004;42:1203‑1214.
16Yavuz M, Akdeniz B, Akyol A, Kurt H Ç, Bilgis C, Çolak A, Akbay D, Ekiz B, Kadak M T. Investigating the mediating role of thought‑action fusion in the relationship between alexithymia and trait anxiety levels in an adolescent population. Turk J Clin Psychiatry. 2020;23:326‑332.
17Berke DS, Reidy D, Zeichner A. Masculinity, emotion regulation, and psychopathology: a critical review and integrated model. Clin Psychol Rev. 2018;66:106‑116.
