ÖZ
Amaç
Çocukların farklı alanlardaki yaşa bağlı gelişim süreçlerini takip edip belgeleyebilmek ve aynı zamanda gelişimdeki gecikme veya bozuklukları erken dönemde belirleyebilmek için güvenilir ölçeklere ihtiyaç vardır. Bu çalışma, erken yaşlardaki normal gelişimin kilometre taşları Türkçe versiyonunu (MONDEY-TR 0-3) değerlendirerek psikometrik özelliklerini test etmekte, Türk çocuklarının sekiz temel gelişim alanındaki gelişimsel süreçlerini incelemekte ve elde edilen sonuçları Alman çocukların verileri ile karşılaştırmaktadır.
Gereç ve Yöntem
Yaş aralığı 0-3 olan n=190 Türk çocuğunun gelişimi MONDEY-TR 0-3 kullanılarak değerlendirilmiştir. Sekiz gelişim alanına ilişkin bulgular, n=1.543 Alman çocuğunun verileriyle karşılaştırılmıştır.
Bulgular
MONDEY-TR 0-3, güçlü psikometrik özellikler sergilemiştir: (a) toplam ölçek ve alt ölçeklerde yüksek iç tutarlılık, (b) her gelişim alanında yaşa bağlı belirgin bir artış ve (c) Türk ve Alman çocuklarının gelişim kalıplarında güçlü benzerlikler gözlemlenmiştir.
Sonuç
MONDEY-TR 0-3, yalnızca ebeveynler ve çocuk gelişimi alanındaki uzmanlar için ücretsiz ve kullanıcı dostu bir ölçek olmanın ötesinde, erken çocukluk gelişimi alanında yürütülen araştırmalar ve pratik uygulamalar için de güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracıdır.
Anahtar Kelimeler:
MONDEY, bebeklik, erken çocukluk, çocuk gelişimi
Kaynaklar
1
Pauen S. Vom Baby zum Kleinkind. In: Vom Baby zum Kleinkind. Heidelberg: Spektrum Akademischer Verlag; 2011. p. 1-11.
2
Schreyer-Mehlhop I, Petermann F, Petermann U, Koglin U. Entwicklungsbeobachtung und-dokumentation mit der EBD 3-48 und der EBD 48-72. Frühe Bildung. 2012;5:71-77.
3
Vygotsky LS, Cole M. Mind in society: development of higher psychological processes. Harvard university press; 1978.
4
Pauen S, Heilig L, Danner D, Haffner J, Tettenborn A, Roos J. Milestones of normal development in early years (MONDEY). Frühe Bildung. 2012;1:64-70.
5
Frankenburg WK, Dodds J, Archer P, Bresnick B, Maschka P, Edelman N, Shapiro H. Denver II training manual. Denver: Denver Developmental Materials. 1992.
6
Squires J, Twombly E, Bricker DD, Potter L. ASQ-3 user’s guide. Paul H. Brookes Publishing Company; 2009.
7
Daum MM, Bleiker M, Wermelinger S, Kurthen I, Maffongelli L, Antognini K, Beisert M, Gampe A. The kleineWeltentdecker App - A smartphone-based developmental diary. Behav Res Methods. 2022;54:2522-2544.
8
Viernickel S, Völkel P. Beobachten und Dokumentieren im pädagogischen Alltag. 3rd ed. Freiburg: Herder Verlag; 2009.
9
Schmadtke S. Eine Studie über die Zufriedenheit von pädagogischen Fachkräften mit der MONDEY-Dokumentation [Unpublished Bachelor’s Thesis]. Heidelberg: Heidelberg University; 2013.
10
Schröder-Moritz J, Maué R, Dittrich I. Das BeoKiz-verfahren: ein integriertes verfahren zur beobachtung der entwicklung von kindern bis zum schuleintritt. Frühe Bildung. 2024;13:168-170.
11
Heilig L, Pauen S. Wie wirkt sich die beobachterrolle auf die beurteilungen frühkindlicher entwicklung aus? Frühe Bildung. 2013;2:144-155.
12
Samdan G, Heilig L, Pauen S. Nimmt der bildungshintergrund einfluss auf mütterliche entwicklungseinschätzungen im verlauf des ersten lebensjahres? Frühe Bildung. 2024;13:71-83.
13
Dimes Mo PM. Children St, WHO. Born too soon: the global action report on preterm birth. Geneva: World Health Organization. 2012:1-24.
14
Bhutta AT, Cleves MA, Casey PH, Cradock MM, Anand KJ. Cognitive and behavioral outcomes of school-aged children who were born preterm: a meta-analysis. JAMA. 2002;288:728-737.
15
Johnson S, Marlow N. Preterm birth and childhood psychiatric disorders. Pediatr Res. 2011;69:11R-8R.
16
Thompson LA, Strosser GL. Perceptual development. In: Ramachandran VS, editor. Encyclopedia of human behavior. 2nd ed. San Diego (CA): Academic Press; 2012. p. 49-56.
17
Toilet learning: anticipatory guidance with a child-oriented approach. Paediatr Child Health. 2000;5:333-344.
18
Kopp CB. Antecedents of self-regulation: a developmental perspective. Dev Psychol. 1982;18:199-214.
19
Runge RA, Soellner R. Cultural bias in parent reports: the role of socialization goals when parents report on their child’s problem behavior. Child Psychiatry Hum Dev. 2024;55:1020-1030.
20
Bornstein MH, Putnick DL, Lansford JE, Pastorelli C, Skinner AT, Sorbring E, Tapanya S, Uribe Tirado LM, Zelli A, Alampay LP, Al-Hassan SM, Bacchini D, Bombi AS, Chang L, Deater-Deckard K, Di Giunta L, Dodge KA, Malone PS, Oburu P. Mother and father socially desirable responding in nine countries: two kinds of agreement and relations to parenting self-reports. Int J Psychol. 2015;50:174-185.
21
Güven Baysal Ş, Gümüş Doğan D, Kortay S, Arslan FN, Demirkıran Öztürk Y, Yağın FH. Parenting knowledge of child development in Turkish mothers and fathers. Trends in Pediatrics. 2023;4:109-119.
22
Durgel ES, Vijver FJ, Yagmurlu B. Self-reported maternal expectations and child-rearing practices: disentangling the associations with ethnicity, immigration, and educational background. Int J Behav Dev. 2013;37:35-43.
23
Kellman PJ, Arterberry ME. The cradle of knowledge: development of perception in infancy. MIT press; 2000.
24
Ministry of National Education of the Republic of Turkey. 0-36 months early childhood education program [Internet]. Ankara: Ministry of National Education; 2013. Available from: https://tegm.meb.gov.tr/dosya/okuloncesi/0-36program.pdf
25
Savaşır I, Sezgin N, Erol N. Ankara gelişim tarama envanteri el kitabı. 4th ed. Rekmay; Ankara. 2006.
26
Trommsdorff G. Culture and development of self‐regulation. Soc Personal Psychol Compass. 2009;3:687-701.
27
Mata C, Pauen S. The role of socio-cultural background and child age for parental regulation strategies and children’s self-regulation: a comparison between Germany, Chile, and El Salvador. Acta Psychol (Amst). 2023;234:103871.
28
Jaramillo JM, Rendón MI, Muñoz L, Weis M, Trommsdorff G. Children’s self-regulation in cultural contexts: the role of parental socialization theories, goals, and practices. Front Psychol. 2017;8:923.
29
Tanrıbuyurdu EF, Yıldız TG. Okul öncesi öz düzenleme ölçeği (OÖDÖ): Türkiye uyarlama çalışması. Eğitim ve Bilim. 2014;39:317-328.
30
Keller H. Culture and development: a systematic relationship. Perspect Psychol Sci. 2017;12:833-840.
31
Rogoff B. The cultural nature of human development. New York; Oxford University Press; 2003.
32
Valentini NC, Nobre GC, Gonçalves Duarte M. Gross motor skills trajectory variation between WEIRD and LMIC countries: a cross-cultural study. PLoS One. 2022;17:e0267665.
33
Callaghan T, Moll H, Rakoczy H, Warneken F, Liszkowski U, Behne T, Tomasello M. Early social cognition in three cultural contexts. Monogr Soc Res Child Dev. 2011;76:vii-viii, 1-142.
34
Nelson CA, Thomas KM, de Haan M. Neural bases of cognitive development. In: Damon W, Lerner RM, editors. Child and adolescent development: an advanced course. Hoboken (NJ): John Wiley & Sons; 2008. p. 19-53.
35
Frank MC, Braginsky M, Yurovsky D, Marchman VA. Variability and consistency in early language learning: The Wordbank project. MIT Press; 2021.
36
Ekman P, Sorenson ER, Friesen WV. Pan-cultural elements in facial displays of emotion. Science. 1969;164:86-88.
37
Pauen S. Vom baby zum kleinkind: beobachtung, begleitung und förderung in den ersten jahren. 2nd ed. Berlin, Heidelberg: Springer; 2018.
38
Polat RK. Digital exclusion in Turkey: a policy perspective. Gov Inf Q. 2012;29:589-596.
39
Samdan G, Reinelt T, Kiel N, Mathes B, Pauen S. Maternal self-efficacy development from pregnancy to 3 months after birth. Infant Ment Health J. 2022;43:864-877.
40
Bradley RH, Corwyn RF. Socioeconomic status and child development. Annu Rev Psychol. 2002;53:371-399.
